در كتابخانهٴ ملي پاريس يك نسخهٴ لاتيني مربوط به سدهٴ نهم، وجود دارد از متني منسوب به پريسكيان حكيم حاوي پاسخ سوٴالهاي شاه انوشيروان. اين سوٴالها شبيه داستان سيدراك است. در يادداشتم دربارهٴ پريسكيانوس (نيمهٴ اول سدهٴ ششم، ج 1، ص 411) بدانها اشاره كردهام.
به عقيدهٴ ارنست رنان و گاستون پاري داستان سيدراك مستقيماً به يك زبان محلي اروپايي، و متن اصلي احتمالاً در ليون به زبان پرونسي؟ نوشته شده است. با اين حال، فرض لانْگْلُوآ مقبولتر است و براساس آن نويسنده يك فرانسوي بوده كه در شرق لاتيني ميزيسته است.
كتاب حتماً در 1243، تكميل يا تأليف نشده؛ بلكه ممكن است مربوط به ربع آخر اين سده باشد، در آن از تصوير جهان كه در 1246 يا 1248 تأليف شده است، نام برده ميشود.
ممكن است موٴلف شخصي به نام ژان پير ليوني بوده باشد كه در متن كتاب نامش آمده است. دربارهٴ او چيزي نميدانيم. از آن جا كه ارتباطي بين سيدراك و
سرّالاسرار ديده ميشود، كاملاً ممكن است كه ژان پير تحريفي باشد از يحييبن بطريق1.
¿ يادداشت اينجانب دربارهٴ سرّالاسرار در نيمهٴ اول سدهٴ نهم، (ج 1، ص 549).
گوتيه متزي2
نويسندهٴ فرانسوي كه در حدود 1246، برآمد. او را فقط در مقام موٴلف يك رسالهٴ دايرةالمعارفي ميشناسيم به نام
تصوير جهان3 (يا كتاب
كشيشي). اين كتاب دربارهٴ كيهانشناسي، الهيات، جغرافيا، تاريخ طبيعي، هواشناسي و اخترشناسي است. نخستين تحرير آن در 6594 بيت مربوط به سال 1246 است، تحرير دوم منظومي از آن، كه احتمالاً از موٴلف ديگري است، 4000 بيت بيشتر و مربوط به حدود 1248 است. تحرير منثور آن هم احتمالاً در همان زمان، فراهم شده است. هر سه تحرير از رواج بسيار زيادي برخوردار گرديد.
تصوير جهان طبعاً از ساير آثار مشابه اقتباس شده است، بهويژه از نقش جهان كه احتمالاً بنديكتي انگليسي هونوريوس معتكف (نيمهٴ دوم سدهٴ يازدهم) آن را تأليف كرده است؛ همچنين از آثار آلن ليلي، جيمز ويتري، و غيره.
نام موٴلف، يعني والتر، يا معادل فرانسهٴ آن گوتيه، مسلم نيست؛ ممكن است گوسوين4 باشد؛ يا گوسوين نام موٴلف نخستين تحرير منظوم يا منثور بوده، و گوتيه نام موٴلف دومين تحرير منظوم (يا برعكس).
1. Johannes filius Patricii or Petri ,Jean fiz Patrice, Jean Pierre
2. Walter of Metz
3. L'image du monde (Livre de clergie)
4. Gossuin, Gossouin